Zijn zorgorganisaties eigenlijk wel future proof?

Zijn zorgorganisaties eigenlijk wel future proof?

Veel organisaties in de zorg kampen met de uitdaging om met minder geld en een veranderde wereld dezelfde zorg te blijven bieden. Deze uitdaging wordt vaak aangehaald om te reorganiseren, saneren of te fuseren. Hierdoor verwacht men dat ze toekomstbestendig zullen zijn voor de komenden 5 a 10 jaar. Maar hoe toekomstbestendig blijf je als je vanuit hetzelfde organisatiemodel blijft denken?

Zorg organisaties zetten vaak hun meest innovatieve projecten in de etalage om zich te profileren, maar zitten intern met dezelfde bureaucratie waardoor echte wendbaarheid nog toekomstmuziek is. Thema’s als kennis delen, talent benutten en innovatieve experimenteren zijn steevast een onderdeel van de jaarprogramma’s waarvan directies hopen hun olietanker op tijd van koers te laten veranderen, maar wat vaak niet lukt.

Zoals Albert Einstein treffend zei:

We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.

Wat kan je als zorgorganisatie dan wel doen om wendbaarder te worden? Ik denk dat 5 elementen van belang zijn:

1. Ondersteun afwijkingen in je organisatie

In elke organisatie zitten medewerkers die het net even anders doen. Die de regels buigen om betere zorg te verlenen. Die het graag anders zien en kritische vragen stellen aan de organisatie. Het is logisch dat deze mensen vaak als lastig, ingewikkeld of afwijkend gezien worden. Immers vallen ze het ‘immuunsysteem van de bestaande organisatie’ aan met hun andere manier van denken. Toch zijn het vaak deze mensen die het lef hebben om echt anders te kijken en met nieuwe innovatieve ideeën komen. Zij zorgen voor nieuwe inzichten en ideeën waar je als zorgorganisatie van kan profiteren. Koester deze mensen en help ze om hun ideeën te verspreidden!

2. Creëer nieuwe beelden en woorden

“Het is niet moeilijk om dingen aan te leren, maar vooral moeilijk om dingen af te leren”. Daarom valt het resultaat vaak zo tegen als je een inspiratiesessie organiseert tijdens een beleidsdag. Beelden en woorden hebben een vaste betekenis, dus als je iets innovatiefs probeert te doen met bestaande beelden en woorden is de verleiding groot om toch weer in oude paradigma’s te duiken. Probeer daarom nieuwe beelden en woorden te maken, die een betekenis geven aan de weg waar je naartoe wilt. Daarom werken woorden als kantelen, omdenken en dwarsdenkers zo goed. Het zijn nieuwe woorden waar je een nieuwe betekenis aan kan geven, zodat je met elkaar nieuwe taal creëert op de weg naar nieuwe ideeën.

3. Get rid off your ‘span of control’

Als ik 1 ding wel geleerd heb, dan is het dat we nooit echt controle krijgen op menselijke processen. Hoezeer we ook proberen om werkzaamheden te gieten in projecten, processen en controle lijsten, je wordt altijd ingehaald door de realiteit. Mensen zijn namelijk geen machines die je in een proces kan stoppen, en op eenzelfde wijze kan controleren. Met name in de zorg worden mensen gedreven vanuit een passie die je niet kan reguleren. Dus stop met proberen processen te beheersen en bouw aan een gezamenlijke horizon, waar jullie met zijn allen naartoe willen. Geef vertrouwen aan je medewerkers zodat je minder geld kwijt zal zijn aan controle en meer verrast worden door de creativiteit!

4. Investeer in inspirerend leiderschap

Inspireren is wat anders dan vertellen waar je naartoe wilt over 5 jaar als organisatie. Inspireren is je droom vertellen op zo’n manier dat anderen zich hierin herkennen en heel graag samen met jou werken om die gezamenlijke droom te verwezenlijken. Inspirerend leiderschap betekent voor mij dan ook dat je geen moeite hoeft te doen om mensen in ‘het gareel’ te houden, maar mensen aan je bind door je visie en droom die je deelt met anderen. Inspirerende leiders zijn niet altijd de hiërarchisch gekozen leiders, maar zijn vaak wel degene die de kritische onderstroom weten te bereiken en op die manier vernieuwende bewegingen creëren binnen je organisatie.

5. Laat medewerkers ‘zwermen’

De grootste belemmering voor zorg organisaties is dat ze niet begrijpen hoe ‘zwermen’ werken. Thema’s als kennis delen worden in projecten belegd, en wordt dan geformaliseerd in een workshop of bijeenkomst. Wat onnodig veel tijd, geld en motivatie kost van je medewerkers zonder echt resultaat te boeken.

Als je kijkt hoe er op verschillende social media kanalen zwermen mensen bestaan die referendums weten te starten, overheden weten te doen omvallen en nieuwe innovaties bedenken die 100x beter en 10 maal goedkoper zijn. Dit noem ik zwermen, omdat ze zonder een duidelijk structuur, decentraal zich verenigen en snel kunnen bewegen. En als organisatie hoef je niet meer te doen dan aan te moedigen om zich te verenigen rondom hun interesse gebied. Het moeilijkste is om als organisatie er vanaf te blijven en het door medewerkers zelf te laten vormen in het vertrouwen dat ze doen wat goed is voor de organisatie. Je benut zo echt het talent binnen je organisatie ten gunste van de zorg.

Zo ben ik in 2016 samen met Xenia Kuijper en Sanneke Langendoen de VGinnovators zwerm gestart, wat nu een zwerm is van 54 Innovatoren in de gehandicaptenzorg verdeeld over 40 zorgorganisaties in het hele land. Door deze zwerm zijn we in staat geweest om grootse initiatieven op te zetten zoals www.digitalhealtcenter.nl en www.vghackathon.nl en zijn we door Min. VWS en de branchevereniging VGN uitgenodigd om te praten over de kansen en belemmeringen om innovatie in de gehandicaptenzorg op te schalen.

Het moeilijkste van een nieuwe zwerm is, om eraf te blijven en laten groeien.

Zorg organisaties staan voor een grote uitdaging om zichzelf opnieuw uit te vinden in deze veranderende maatschappij. Een zorg organisatie als Buurtzorg is daarin een inspirerend voorbeeld wat illustreert dat bovenstaande elementen leiden tot een succesvolle toekomstbestendige organisatie, namelijk;

Als je afwijkingen gebruikt als leermateriaal, met elkaar een nieuw beeld creëert, vertrouwen geeft aan je medewerkers, ze weet te inspireren en laat zwermen bouw je aan een betere organisatie die wendbaar en flexibel de toekomst tegemoet kan treden!

Hoe gaat jou zorgorganisatie hiermee om?

Jethro Hardeman